|
Periodontoloji dişleri çevreleyen yumuşak (periodontal ligament, dişeti)
ve sert dokuların (kemik, sement) yapısını, bu dokularda meydana gelen
hastalıkları ve bu hastalıkların tedavisini inceleyen dişhekimliği
dalıdır.
Dişler, içinde bulundukları alveoler çıkıntı olarak adlandırılan kemiğe
direkt olarak bağlanmazlar. Dişlerle kemik arasında, liflerden oluşan,
periodontal ligament olarak adlandırdığımız doku bulunur. Periodontol
ligament, dişler üzerine gelen kuvvetin çene kemiğine yumuşatılarak
iletilmesini sağlar. Bu yapıların üzeri dişeti ile kaplıdır. İşte dişin
etrafındaki bu dokular periodontal dokular, olarak adlandırılır ve
periodontolojinin kapsamını oluşturur.
SAĞLIKLI DİŞETİ VE PERİODONTAL
DOKULAR
Sağlıklı dişetleri soluk pembe renktedir, mattır ve sıkı kıvamlıdır.
Dişeti, boyun bölgesinde dişi bir yaka gibi sarar, diş ile birleştiği
yerde bıçak sırtı şeklinde sonlanır. Sağlıklı dişetleri dişi boyun
bölgesinde dişi bir yaka gibi sarar. Diş ile dişeti arasında yaklaşık
1-1.5 mm lik bir aralık bulunur. Bu aralık dişeti oluğu olarak
adlandırılır. Periodontal hastalıklar işte bu dişeti oluğundan kaynağını
alır. Sağlıklı dişetleri fırçalama sırasında kanamaz.
|
 |
DİŞETİ HASTALIKLARI
Dişeti hastalıkları, dişlerinizi
saran periodontal dokularda meydana gelen, kronik, bakteriyel
enfeksiyonlardır. Çok ileri aşamalara gelmediği sürece ayrıya neden
olmazlar. Dişeti hastalıkları ciddi enfeksiyonlar olup, çok uzun yıllar
boyunca ağızda kaydadeğer bir belirti vermeksizin ilerleyebilir ve
tedavi edilmedikleri takdirde, çürük olmayan sağlıklı dişlerin bile
destek doku kaybı sebebiyle, sallanarak düşmesine neden olabilir. Dişeti
hastalıkları bir veya birden fazla dişi birlikte veya ayrı ayrı
etkileyebilir.
Dişeti hastalıkları, bakteri plağının dişetinizde enflamasyon
oluşturması ile başlar. Hastalığın biraz ilerlemesi ile gingivitis
olarak adlandırılan aşamaya gelinir. Bu aşamada dişetlerinde iltihap
mevcuttur, ancak iltihap henüz dişi destekleyen kemiğe geçmemiştir.
|
|
GİNGİVİSTE |
 |
| |
|
|
g |
Dişetlerinde fırçalarken
kanama mevcuttur. |
|
g |
Dişetleri kırmızı ve
şiştir. |
|
g |
Dişetlerinin konturları
bozulmuştur ve yüzeyi parlaktır. |
|
g |
Ağrı yoktur.
|
|
g |
Eğer hastalık bu aşamada
tedavi edilmezse, bir sonraki aşama olan periodontitise dönüşür.
Bu aşamada, iltihap dişetinden sonra periodontal ligament ve diş
destek kemiğine geçmiştir. Diş ile dişeti arasındaki dişeti
oluğu, iltihap nedeniyle derinleşerek periodontal cebe dönüşür.
Periodontal cep varlığı hastalığın ilerlemesini kolaylaştırır. |
| |
PERİODONTİTİSTE |
 |
|
g |
Dişetlerinde fırçalarken
veya kendiliğinden kanama mevcuttur. |
|
g |
Dişetleri kırmızı ve
şiştir. |
|
g |
Dişetlerinin konturları
bozulmuştur ve yüzeyi parlaktır. |
|
g |
Ağızda kötü koku ve tat
mevcuttur. |
|
g |
Hastalık ilerledikçe dişeti
çekilmeleri meydana gelir. Dişeti çekilmesi sonucu, dişlerin
hassas olan kök yüzeyi açığa çıktığı için, sıcak ve soğuğa karşı
hassasiyet meydana gelebilir. |
|
g |
Hastalık tedavi edilmedikçe
gelişimini devam ettirir. Dişler sallanmaya ve giderek
birbirinden uzaklaşmaya başlar, dişler arasındaki aralıklar
giderek artar. EĞER BU AŞAMADA HASTALIK TEDAVİ EDİLMEZSE
DİŞLERİNİZİ KAYBEDEBİLİRSİNİZ! |
DİŞETİ HASTALIKLARININ TEDAVİSİ
Dişeti hastalıklarının erken döneminde - gingivitis safhasında,
tedavi, dişler üzerindeki diştaşı ve bakteri plağının temizlenmesini ve
kök yüzeyinin düzleştirilmesini kapsar. Diştaşları ve plak ortadan
kaldırıldığında, dişeti hastalığına sebep olan bakteriler de ortamdan
uzaklaştırılmış olur. Bu tedavi, genellikle iltihabın ortadan kalkması
ve dişetinin dişe tekrar yapışması için yeterli olmaktadır. Ayrıca,
hastanın iltihaba neden olan bakteri plağının kontrolü konusunda hekim
tarafından bilgilendirilmesi gerekir.
Hastalık periodontitis safhasına ulaşmışsa, tedavideki amaç, periodontal
ceplerdeki diştaşlarını temizlemek, periodontal cebin ortadan kalkmasını
sağlamak, dişetinin dişe yapışmasını sağlamak için düzgün bir kök yüzeyi
oluşturmak ve daha kolay temizlenebilir bir dişeti formu elde etmektir.
Periodontal tedavi sonrasında hastaların düzenli olarak kontrol
edilmesi, oluşan diştaşları ve plağın ortadan kaldırılması gerekir.
Ancak periodontal tedavide esas görev hastaya düşmektedir. Tedavi
sonucunda elde edilen sağlığın idamesi için, kişinin ağız bakım
işlemlerini etkin bir şekilde sürdürmesi gerekmektedir.
DİŞETİ HASTALIKLARININ SEBEPLERİ
Dişeti hastalıklarının oluşumunda ana etken bakteri plağıdır. Sağlıklı
bir ağız için, bakteri plağının ağız bakım işlemleri ile ortamdan
uzaklaştırılması gerekir. Eğer plak dişlerden uzaklaştırılmazsa,
tükrükteki kalsiyum tuzları plak vasıtasıyla dişlere yapışarak diştaşı
oluşumuna yol açar. Dişler üzerinde bakteri plağı yoksa, kalsiyum
tuzları dişe yapışamaz.
Plağın içindeki bakterilerin yan ürünleri dişi kemiğe bağlayan
periodontal ligamenti etkileyerek, bağların harabiyetine neden olur.
Dişeti dişten uzaklaşır ve periodontal cep oluşur. Periodontal cep
nedeniyle, bakteriler daha derin dokulara kolayca ilerler ve zamanla
dişi çevreleyen kemikte de harabiyet başlar.
Bakteri plağının oluşumunda,
| |
g |
Yetersiz ve yanlış
fırçalama |
| |
g |
Dişipi veya ağız gargarası
gibi yardımcı hijyen materyallerinin kullanılmaması
|
| |
g |
Düzenli olarak diştaşı
kontrolünün yapılmaması büyük rol oynar. |
Dişeti hastalıklarına neden olan
diğer etken faktörler şunlardır:
| |
g |
Genetik Etkenler: Dişeti
hastalıklarının belli formlarında, genetik eğilimin etkili
olduğu belirlenmiştir. Bu tip durumlarda hastalık çok hızlı
ilerler ve erken yaşta diş kayıplarına neden olur. Bu nedenle,
ailesinde erken yaşta diş kaybı hikayesi olan kişilerin ergenlik
döneminden itibaren periodontolog kontrolünde olmasında fayda
vardır. |
| |
g |
Sistemik Hastalıklar: Lösemi ve
AIDS gibi vücudun bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklarda
ve şeker hastalığında dişeti sağlığı olumsuz yönde etkilenir.
|
| |
g |
İlaç kullanımı: Bazı ilaçların
dişetleri üzerinde olumsuz etkileri olduğu tespit edilmiştir.
|
| |
g |
Hamilelik: Bu dönemde meydana
gelen hormonal değişikliklerden dişetleri etkilenmektedir.
|
| |
g |
Stres |
| |
g |
Dengesiz Beslenme |
| |
g |
Sigara Kullanımı
|
DİŞETİ HASTALIKLARINDAN KORUNMAK
MÜMKÜN MÜDÜR?
Dişeti hastalıklarının önlenmesinde en önemli görev, kişinin kendisine
düşmektedir. Hastalığın ana etkeni bakteri plağı olduğuna göre, bakteri
plağının oluşumunu engellemek esastır. Bunun için, dişlerin ve
dişetlerinin düzenli olarak fırçalanması gerekir. Düzenli ağız bakımının
yanısıra, düzenli dişhekimi kontrolü de önem taşır. Fırçalama ile plak
oluşumunu tamamen önlemek mümkün olmayabilir. Bu durumda oluşan plak ve
diştaşları, dişhekimi tarafından temizlenir. Dişhekimi kontrolleri
sayesinde, oluşabilecek sorunlar erken safhada teşhis edilmiş olur.
PLAK
Plak, dişlere ve ağız boşluğundaki sert dokulara sıkıca yapışan, yumuşak
birikintilerden oluşan, saydam bir tabakadır. Tırnağınız ile dişinizin
üzerini kazıyarak plağı farkedebilirsiniz.
Plağın 1 miligramında 500 milyon ile 2 milyar arasında bakteri
bulunmaktadır.
Dil,
dudaklar ve tükrük, bakterileri yiyecek ve içeceklerle birlikte,
dişlerin üzerinden alıp mideye gönderir. Bu nedenle, bakteriler dişe
tutunabilmek için, dekstran adında yapışkan bir madde salgılar. Dekstran
suya dirençlidir, bu nedenle ağız çalkalandığında plak uzaklaşmaz.
Dekstran, ayrıca yenen gıdaların küçük parçacıklarını yakalayarak
bakterilere yiyecek temin eder. Sonuç olarak plak, bakteriler,
salgıladıkları yapışkan dekstran ve yiyecek artıklarından oluşan bir
yapıdır. Plak içindeki bakteriler, küçük gıda artıklarını sindirerek
organik asitleri açığa çıkarırlar. Bu asitler dekstran nedeniyle dişle
uzun süre temasta kalır. Bu temas çürük oluşumuna davetiye çıkarır.
Plak
genellikle dişeti seviyesinde oluşur ve dişetinin iltihaplanmasına neden
olur. Plak oluşumu için gerekli olan 24 saat geçmeden, bakteriler diş ve
dişetlerine zarar verecek asitleri üretemez. Bu nedenle düzenli olarak
plağın temizlenmesi gerekir. Plak temizliği için, dişleri güzde en az
iki kez florürlü bir diş macunu ile fırçalamak ve günde bir kez dişipi
kullanmak gerekir. Aksi takdirde, plak zamanla diştaşına dönüşür.
Diştaşı, plak tabakası gibi diş fırçası yardımıyla diş üzerinden
uzaklaştırılamaz, ancak bir dişhekimi tarafından temizlenebilir.
  
DİŞTAŞI (TARTAR)
Diştaşı-tartar, tükrükteki kalsiyum
tuzlarının, bakteri plağı vasıtasıyla dişe yapışması sonucu oluşur.
Diştaşının hastalık oluşumundaki ana etkisi, dişetinin iritasyonuna
neden olmasının yanısıra, sürekli bakterilerle çevrili olmasından
kaynaklanır. Diştaşı, plağın periodontal dokularla yakın temasta
kalmasına ve plak temizliğinin mümkün olmadığı alanların oluşmasına
neden olur. Diştaşı, diş yüzeylerinin yanısıra protezler üzerinde de
oluşabilir.
Diştaşı oluşum yerine göre
sınıflandırılır:
Supragingival diştaşı: Dişeti
sınırının üzerinde oluşan diştaşıdır ve gözle görülebilir. En fazla üst
1. büyük azı dişlerinin yanağa bakan yüzeylerinde ve alt kesici dişlerin
dile bakan yüzeylerinde oluşur. Çünkü bu bölgelerde tükrük kanalları
ağza açılmaktadır.
Subgingival diştaşı: Dişeti
sınırının altında oluşan diştaşıdır ve gözle görülemez. Supragingival
diştaşına göre daha koyu renktedir ve dişe daha sıkı yapışır.
Supragingival ve subgingival diştaşı genellikle birlikte oluşur, ancak
biri olmadan sadece diğeri de oluşabilir.
|
